Gobolka Hiiraan waxa uu leeyahay mawqif gaar ah oo uu ka cuskan yahay taariikhda maamulka Soomaaliya. Sida ay qabtaan qoraallo taariikhi ah, markii la aasaasay Jamhuuriyadda Soomaaliya 1960-kii, waxaa la sameeyay sideed gobol. Xukuumadii ciidamada heegtay (kacdoonkii Siyaad Barre) ayaa toddobada kale oo gobol u kala qaybisay laba ama saddex qaybood, taasoo keentay in laga dhigo 18 gobol. Hase yeeshee, Hiiraan ayaa ah midka kaliya ee aan la qaybin, wuxuuna ilaa iyo hadda u yahay gobolki kaliya ee ka mid ah sideedii asalka ahaa ee aan loo kala qaybin. Markii dambe, madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed ayau ku dhawaaqay in gobolka loo qaybiyo laba qaybood, Hiiraan iyo Shabeellaha Sare, balse gobolku isagu wuxuu ahaan jiray mid aan la qaybin. Qodobkan ayaa ah mid muhiim u ah taariikhda maamulka gobolka.
Ma rabtaa inaan wax badan ka qoro wabiga?
Waxaa Soomaaliya xorriyadeeda 1960 S.H. kasoo heshaa, waxaana dhowaa xorriyaddii Soomaaliya. Laga soo bilaabo 1969 S.H., Siyaad Barre waxa uu ku yimid xukunka Soomaaliya. Xukunka Siyaad Barre waxa uu gobolka Hiiraan ku soo rogay siyaasadda xuutiyeed. taariikhda gobolka hiiraan new
Xilligan cusub, waxaa la arkay dadaallo horumarineed oo ay weheliyaan qalalaase siyaasadeed oo u dhexeeya madaxda Hirshabelle iyo dowladda federaalka. Beelaha Hiiraan, gaar ahaan Xawaadle, waxay codsadeen in la siiyo awood dheeri ah gobolkooda.
: Hiiraan waxay weli tahay bartilmaameed muhiim u ah hawlgallada ciidanka qaranka iyo kuwa deegaanka (Macawisley). Hawlgallada ayaa sii xoogaystay dhammaadkii 2024 ilaa bilowga 2026 si loo xoreeyo deegaannada kale ee gobolka. Isbeddelka Hawlgalka Midowga Afrika Oktoobar 2025 , hawlgalkii ayaa lagu beddelay hawlgal cusub oo lagu magacaabo Gobolka Hiiraan waxa uu leeyahay mawqif gaar ah
Magaalo taariikhi ah oo caan ku ah buundada weyn ee dhex marta, taas oo muhiim u ah socdaalka gaadiidka. Jalalaqsi:
Waxaa gobolka Hiiraan ay 1884 S.H. soo galaa xooggada gumeysiga Talyaaniga. Laga soo bilaabo 1889 S.H., Talyaaniga waxa ay Soomaaliya ku dhawaaqday gumeysiga, gobolka Hiiraanna waxa uu ahaa mid ka mid ah gobolada gumeysiga. Hase yeeshee, Hiiraan ayaa ah midka kaliya ee
Gobolka Hiiraan wuxuu ahaa xarun muhiim u ah (Ajuuraan Empire). Inkastoo caasimadda rasmiga ahayd Mareeg (oo hadda ku taal gobolka Galguduud), haddana deegaannada Hiiraan, gaar ahaan hareeraha webiga Shabeelle, waxay ahaayeen beeraha cuntada laga soo saari jiray iyo xarumihii ugu muhiimsanaa ee maamulka biyaha.
Gobolka Hiiraan, oo ku yaal bartamaha Soomaaliya, waxaa lagu tilmaami karaa qalbiga dhulka Soomaalida. Magaca "Hiiraan" lafteedu waxa uu ka mid yahay magacyada ugu qadiimsan ee gobollada dalka. Gobolkani wuxuu caan ku yahay webiga Shabeelle ee ka kacaya galbeedka ilaa uu kaga biro badweynta Hindiya, iyo dhulka barwaaqada ah ee u dhexeeya. Balse taariikhdu ma ahan oo kaliya barwaaqo; waa iskuxiran tahay halgan, ganacsi, diin, iyo isbeddel joogto ah.
Gobolka Hiiraan wuxuu xuduud la leeyahay gobollada kala ah Galguduud, Shabeellaha Dhexe, Shabeellaha Hoose, Baay, iyo Bakool, isagoo dhanka waqooyi-galbeedna xuduud dheer ka la leh Ismaamulka Soomaalida Itoobiya.